MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ DỊCH BỆNH VÀ CƠ HỘI NÀO CHO BẠN

Những ngày cuối tháng 8/2021, TP. Đà Nẵng – nơi mình sinh sống đang thực hiện giãn cách xã hội một cách nghiêm ngặt, đường phố ngày thường đông đúc, chật chội thì nay không một bóng người. Lúc này mình giành toàn thời gian làm việc ở nhà, buổi sáng ngủ dậy mình thường giành 30 phút để Thiền (mình mới biết về Thiền hơn 1 năm nay thôi, có dịp mình sẽ chia sẻ với các bạn về môn này, mình thấy hay lắm (0^_^0)), sau đó là một số bài thể dục đơn giản trong nhà để khởi động ngày mới, mọi khi còn phi ra đường chạy bộ/đạp xe, nay mà phi ra là nộp vào ngân sách 7,5tr ngay. Sau khi vệ sinh, ăn sáng thì mình ngồi vào bàn làm việc luôn (vì mình cố gắng tạo thói quen làm việc ở nhà cũng như khi đến Công ty làm việc, tránh tâm lý chủ quan kiểu “ở nhà thì làm khi nào chả được”).

Hôm nay đang làm việc, mình nhận được cuộc điện thoại của một người bạn phương xa (một chủ DN xuất khẩu tại Hải Phòng, rất năng lượng, thích đầu tư, khởi nghiệp), sau vài câu hỏi thăm xã giao, anh bạn hỏi mình 2 câu hỏi:

1. Theo Kỳ thì dịch bệnh Covid này thì có kết thúc không, khi nào kết thúc ?
2. Kinh tế – xã hội Việt Nam mình sẽ có thay đổi gì đáng chú ý sau đợt bùng phát dịch bệnh lần thứ 4 này?

Những điều anh bạn mình hỏi cũng là điều mình đang “trăn trở”, bắt trúng “sóng” nên mình trả lời ngay luôn một tràng cho anh bạn. Và dưới đây là những suy nghĩ, nhận định của riêng mình, bạn nào có những nhận định của riêng mình thì comment để chúng ta cùng trao đổi nhé !

1) Dịch bệnh Covid-19 có kết thúc không, khi nào kết thúc?

Kể từ khi bùng phát vào đầu năm 2020 đến này, mình có theo dõi đồ thị về số ca nhiễm bệnh trên toàn thế giới, của một số khu vực và quốc gia (tại trang https://covid19.who.int/) thì nhận thấy Covid-19 vẫn diễn biến theo biểu đồ hình sin, tức là lúc tăng mạnh, sau đó giảm (nhờ các biện pháp tăng cường giãn cách XH của các quốc gia), rồi lại tăng mạnh (sau khi các nước nới lỏng giãn cách), đỉnh sau vẫn cao gần bằng đỉnh trước. Điều đó cho thấy đỉnh của dịch bệnh vẫn chưa xác định được. Tuy nhiên, có một điều đáng mừng là độ dốc của biểu đồ, pha sau đã thấp (thoải) hơn pha trước về cả số liệu ca nhiễm bệnh và số ca tử vong, điều này cho thấy các quốc gia đã có kinh nghiệm phòng chống dịch, đội ngũ y tế đã có sự chuẩn bị tốt hơn, đưa ra các biện pháp chống dịch hiệu quả hơn. Đặc biệt là vắc xin ngừa và thuốc điều trị Covid đã được các nhà khoa học nghiên cứu áp dụng từ cuối năm 2020 cho hiệu quả thấy rõ. Vấn đề hiện nay là vắc xin sản xuất không kịp với nhu cầu, thứ hai là thuốc có khả năng điều trị Covid-19 chưa nhiều, chưa phổ biến, hiệu quả điều trị có thể chưa cao.

Từ những phân tích, nhận định đó mình dự đoán đỉnh dịch Covid của thế giới có thể là cuối năm 2021, đầu 2022 (không đồng đều ở các quốc gia). Dịch bệnh này sẽ không kết thúc, chúng ta sẽ sống chung với nó, khi vắc xin sản xuất đại trà và các nhà khoa học nghiên cứu, điều chế ra được nhiều loại thuốc điều trị Covid hiệu quả hơn. Khi đó Covid-19 sẽ như một loại bệnh thông thường như các bệnh khác, loài người sẽ thích nghi với nó. Mình dự đoán đến hết năm 2022, dịch bệnh sẽ dần được kiểm soát, các hoạt động kinh tế – xã hội sẽ từng bước trở lại bình thường (không đồng đều ở các ngành, lĩnh vực khác nhau), còn trở lại bình thường như trước dịch không thì theo mình còn rất lâu. Vì dịch bệnh này nó làm thay đổi rất nhiều thói quen, hành vi sinh hoạt, học tập, làm việc, giải trí, …. của con người. Doanh nghiệp, Chính phủ cũng phải thay đổi rất nhiều để điều hành sản xuất- kinh doanh, quản lý con người, Nhà nước.

2) Kinh tế – xã hội Việt Nam sẽ có thay đổi gì đáng chú ý sau đại dịch này

Chứng kiến làn sóng người lao động “tháo chạy” khỏi các trung tâm kinh tế lớn phía nam của đất nước  (HCM, Bình Dương, Long An, Đồng Nai,…) khi dịch bệnh bùng phát lần thứ 4 mình cảm thấy thật đau lòng. Điều này làm mình nhớ lại cách đây hơn 10  – 15 năm về trước, đó là làn sóng người lao động đổ về quê ăn tết mỗi dịp xuân về, cũng nhồi nhét, cơm tù, tai nạn rình rập, mạng người rất mong manh, chỉ khác là ngày xưa đi ô tô khách là chính, bây giờ chạy xe máy là nhiều.

Mình nhớ những năm ấy, khi đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nhờ lợi thế tài nguyên thiên nhiên và đơn giá nhân công cực kì rẻ (mình dùng từ cực rẻ các bạn nhé). HCM là trung tâm KT của cả nước, với rất nhiều KCN được mở ra, thu hút hàng triệu công nhân từ các tỉnh Miền Trung (thậm chí cả miền Bắc) vào lập nghiệp. Các tỉnh MT lúc bấy giờ còn nghèo, kinh tế không gì ngoài nông nghiệp, người dân di cư vào nam lập nghiệp với hy vọng cuộc sống đỡ vất vã hơn, may mắn thì có cơ hội đổi đời nơi phồn hoa phố thị. Sống tằn tiện, ở trong các dãy nhà trọ lụp xụp (những năm đó mình may mắn có 2 lần vào HCM và đến tham quan các KCN và cũng thăm các bạn của mình), tích góp từng đồng gửi về quê hàng tháng, hay giành dụm chờ đến cuối năm quà cáp về thăm quê một lần.

Lúc đấy mình còn đang là sinh viên, ngày tết mình cũng về quê. Mình chứng kiến dòng người về quê ăn tết thật khủng khiếp. Cứ mỗi dịp trước tết nguyên đán khoảng nữa tháng thì dòng người lao động từ miền nam đổ ra bắc đông nghẹt, ô tô khách, tàu lửa không thể đáp ứng hết, nhiều đơn vị kinh doanh vận tải tranh thủ huy động cả xe bus nội thành, xe hết niên hạn ra chạy bừa “kiếm cơm” (đây là giai đoạn ăn nên làm ra của các đơn vị vận tải hành khách mà), đến nỗi việc chực chờ mua vé xe, vé tàu cũng là nỗi ám ảnh, có vé trên tay rồi đến ngày đi thì bị nhồi nhét, có người chấp nhận nhồi nhét trong gầm/khoan hàng hóa với gia xúc, gia cầm. Xe dừng lại nghỉ ăn cơm dọc đường thì bị cánh tài xế, nhà xe móc nối với các quán ăn ép vào quán đúng nghĩa “cơm tù” (ko ăn thì bị ép, ăn thì bị “chém” giá cắt cổ). Đi trên đường, mình chứng kiến rất nhiều tai nạn thương tâm, không tai nạn sao đươc khi dòng xe nối đuôi nhau, phi với tốc độ “bàn thờ” để kịp xoay vòng khác (chiều về họ không có khách), rồi xe hết niên hạn, xe bus lâu nay chạy nội thành, cánh tài xế có quen đường đâu, xe hỏng dọc đường, xe phi xuống lề đường, xuống ruộng trên quốc lộ 1A rất nhiều. Những năm ấy, thống kê số người chết vì tai nạn giao thông hàng năm còn hơn cả chiến tranh.

Nghĩ lại thấy rùng mình, mà mình cũng may mắn, vì mình từ Gia Lai ra Đà Nẵng đi học, khi về quê thì ngược đường với dòng người “di cư”, mỗi lần mình về quê thì đón xe từ Bắc chạy vào Nam (xe chạy không có khách nhiều vô kể, có mỗi một mình trên chiếc xe khách to vật, nhiều lúc đùa với đám bạn là tao thuê bao cả xe về quê…kaka!).

Khoảng hơn 15 năm trở lại đây, các tỉnh Miền Trung kinh tế cũng dần phát triển, ngoài nông nghiệp, đã bắt đầu biết nắm bắt lợi thế vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, du lịch mà bắt đầu phát triển thương mại – dịch vụ – du lịch và một số ngành công nghiệp nhẹ, khai khoán. Cộng thêm các chính sách ưu đãi của Nhà nước, MT từng bước thu hút được các DN trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát triển công nghiệp, chủ yếu là gia công hàng dệt may, da giày, thủy sản,… đặc thù sử dụng nhiều lao động phổ thông.

Người lao động Miền Trung vào nam lập nghiệp, mưu sinh sau nhiều năm nhận thấy cuộc sống cũng không khấm khá hơn là bao, lao động thì nặng nhọc, ăn ở thì nhếch nhác, làm đồng lương có cao hơn ở quê thật nhưng phải trả tiền thuê trọ, ăn uống đắt đỏ hơn, chất lượng cuộc sống không có, bệnh tật uống thuốc rồi cũng hết, không dư giả được bao nhiêu. Nghĩ lại hành trình mỗi dịp tết đến, xuân về thăm quê mà họ thấy nãn, nên một bộ phận không nhỏ người lao động về quê ăn tết đã không quay lại miền nam làm việc, họ chấp nhận ở quê kiếm việc làm, dù tiền lương có thấp hơn đôi chút nhưng được ăn cơm nhà, ngủ ở nhà vẫn an tâm hơn.

Lúc bấy giờ, cứ mỗi dịp ra tết các Doanh nghiệp phía nam lại trông chờ người lao động quay lại làm việc, tình trạng thiếu lao động diễn ra ở các ngành nghề sử dụng nhiều lao động phổ thông (dệt may, da giầy, chế biến,…), buộc các DN phải cạnh tranh lẫn nhau, bằng cách nâng lương, cải thiện điều kiện lao động, ăn ở cho công nhân. Một số DN nhìn ra vấn đề sớm, đã nhanh chóng từng bước di dời nhà máy hoặc mở thêm các nhà máy tại các tỉnh Miền Trung để “vớt” lực lượng lao động giá rẻ khu vực này và tiếp tục phát triển. Nhờ đó mà góp phần thúc đẩy các tỉnh MT cạnh tranh, thu hút đầu tư, từ đó các KCN tại các tỉnh Miền Trung nhen nhóm hình thành và phát triển đến ngày nay.

Trở lại câu chuyện đại dịch, mình nghĩ một bộ phận rất lớn lao động sẽ có suy nghĩ và thay đổi “tương tự” sau đại dịch này. Lâu nay với guồng quay công việc, cơm áo gạo tiền, làm việc như một cái máy, rồi bỗng đại dịch ập đến, mọi thứ dừng lại, họ bừng tĩnh và nhận thức ra điều gì là đáng giá nhất trong cuộc sống- đó là sức khỏe. Bao lâu nay bon chen nơi đất khách cũng vì kiếm tiền, kiếm tiền và kiếm tiền, nhưng giờ đây sức khỏe mới là quan trọng nhất, họ lâp tức “tháo chạy” khỏi nơi hiểm nguy để bảo toàn tính mạng.

Vậy theo bạn, bao nhiêu trong số họ sẽ quay lại miền nam để làm việc như trước đây? Theo mình, để hoạt động SXKD của các DN phía nam trở lại bình thường có lẻ sẽ còn rất lâu nữa. Tình trạng thiếu lao động chắc chắn sẽ diễn ra, mình cũng không dự đoán được là khi nào sẽ trở lại bình thường. Bởi mình nghĩ, Miền trung hiện nay đã có nhiều “sức hút” hơn trước, sẽ có không ít người lao động Miền Trung trong dòng người “tháo chạy” về quê vừa qua sẽ chọn ở lại mảnh đất này để phát triển, dù sao đây cũng là quê hương của họ, với nhiều lợi thế để níu chân họ. Vì vậy, liệu rằng có làn sóng DN chạy theo người lao động, về MT đầu tư trong tương lai hay ko, mình nghĩ sẽ có thể chứ!

Trước mắt, trong tình hình dịch bệnh, buộc mọi DN muốn thu hút người lao động trở lại làm việc và giữ chân họ thì yếu tố an toàn sức khỏe phải được đặt lên hàng đầu, bên cạnh các điều kiện về vật chất và tinh thần khác.

Đó cũng là chất xúc tác để các DN phía nam tìm cách cạnh tranh, thu hút lao động, lôi kéo họ quay lại làm việc phải lập tức thay đổi bằng cách tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao điều kiện sống cho người lao động (đầu tư nhà ở công nhân, xe đưa đón, trường học/nhà văn hóa cho con em công nhân,…). Ngược lại, các tỉnh MT nên nhận thức đây là cơ hội để thu hút lực lượng lao động, thu hút DN về đầu tư cho tỉnh nhà nhằm bắt kịp các trung tâm kinh tế khác trên cả nước.

Vậy xu hướng sắp đến là gì và cơ hội nào xuất hiện? Theo mình làn sóng “bỏ phố về quê” của Việt Nam sẽ bắt đầu mạnh mẽ hơn từ đây, cụ thể một bộ phận về quê thực sự như mình nói trên và một phận sẽ dịch chuyển vùng ven đô thị để sinh sống. Các Khu đô thị với mật độ dân số dày đặt như hiện nay sẽ dần thay đổi bằng chính nhận thức của người dân và chính sách di dân, giãn dân của chính quyền. Làn sóng “bỏ phố về quê” mình thấy không mới đâu, nó đã nhen nhóm “âm ỉ” khoảng hơn 5 năm trở lại đây, không phải ngẫu nhiên mà các nhạc sĩ/ca sĩ giới underground nổi lên với những ca khúc theo kiểu “Cùng lắm thì mình về quê, mình nuôi cá và trồng thêm rau” như Đen Vâu, Chiilies,… họ thành công là nhờ họ có nhiều trải nghiệm, cuộc sống của họ nhiều “sắc màu” từ nhỏ và đặc biệt đã bắt kịp “hơi thở” của xã hội đang cần gì.

Truyền thông gần đây nói nhiều về các tấm gương “bỏ phố về quê” thành công. Bản thân mình đã chứng kiến và làm việc với một số bạn trẻ chấp nhận bỏ công việc đang ổn định để về quê khởi nghiệp với nông nghiệp (có dịp mình sẽ chia sẻ những câu chuyện khởi nghiệp của các bạn trẻ này đến với các bạn, họ năng lượng, máu lửa, nhiều cái để bạn học hỏi, hay lắm !). Giới nhà giàu thì muốn tìm căn nhà thứ 2 ở quê, ở gần với núi đồi, biển cả hoặc gần sông/suối nơi mà con người có thể hòa mình với thiên nhiên.

Nói vậy chứ “bỏ phố về quê” theo nghĩa bỏ công việc ổn định ở TP về quê khởi nghiệp không phải ai cũng thành công ngay và nhiều đâu, nhưng bỏ phố ra vùng ven là chắc chắn các bạn nhé (cách trung tâm 10 đến 20km là bình thường). Muốn đầu tư BĐS thành công bạn phải biết nắm bắt xu hướng này. Tốc độ đô thị hóa, tỷ lệ dân số vàng, cộng thêm “kỉ nguyên ô tô” của Việt Nam đang đến, khi đấy BĐS vùng vùng ven sẽ tăng trưởng vượt bậc đấy. Bạn nào giờ mà đầu tư, nhân đôi TS nhớ mời mình café nhé!!

Nếu ví các Doanh nghiệp như những chiếc xe đang lăn bánh, thì đại dịch như một chiếc phanh, người lái xe thì không làm chủ được chiếc phanh này, chiếc phanh đã phanh rất gấp, làm nhiều chiếc xe phải chạy chậm lại, thậm chí nhiều xe bị đứng lại. Khi đó, những chiếc xe 3 bánh, 4 bánh (DN lớn, tài chính vững mạnh, thích nghi nhanh) còn đứng vững, rồi đi tiếp (phát triển), còn lại những chiếc xe 2 bánh (DN nhỏ, hiệu quả thấp, chưa có của để giành, ko thích nghi kịp) thì bị đổ ngã (tạm ngưng sản xuất hoặc phá sản). Đặc biệt những chiếc xe có gắn công nghệ hiện đại, tự động lái thì lại thích nghi rất nhanh, vượt lên phía trước (đó là các DN công nghệ số, hoặc chuyển đổi số nhanh).

Đại dịch đã thúc đẩy người dân, DN và Chính phủ VN số hóa, chuyển đổi số rất nhanh. Khi tiếp xúc trực tiếp bị hạn chế thì online là giải pháp duy nhất. Bạn có nhận ra điều này không, khi người người, nhà nhà online mua sắm, học hành online, thủ tục hành chính online. Bác Tổ trưởng xóm mình lâu nay muốn thông báo chủ trương chính sách gì thì phải đi từng cửa, gõ từng nhà thì nay đã biết dùng zalo group để thông báo. Vì vậy nếu bạn đang kinh doanh thì phải lập tức xây dựng cho mình một kênh online ngoài kênh offline truyền thống ra nhé.

P/s: Từ lúc dịch bệnh mình hay ở nhà, buồn tay mình có lập ra cái blog để viết lách, chia sẻ cho vui. Sắp đến mình sẽ chia sẻ một số kinh nghiệm của mình trong một số lĩnh vực mà mình đang làm, bạn nào quan tâm thì theo dõi mình nhé!

P/ss: Blog này mình tự mò mẫm mua domain, hosting và tự thiết kế luôn nên còn nhiều khiếm khuyết. Bạn nào muốn kinh doanh online, cần làm website, lập blog thì mình chỉ cho nhé!